Τον Σεπτέμβριο οι μαθητές που θα περάσουν για πρώτη φορά την πόρτα των δημόσιων δημοτικών σχολείων της χώρας θα είναι λιγότεροι από 70.000, όταν το 2010 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν πάνω από 120.000. Οι αριθμοί καταγράφουν τη δημογραφική κατάρρευση αλλά και μια σειρά από άλλα ζητήματα σε σχέση με την πορεία της χώρας, αλλά και τη λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης. Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2020 και φτάνουν φέτος στο δημοτικό ήταν περίπου 85.000, ενώ πέρυσι οι γεννήσεις ήταν μόλις 66.500. Καταλαβαίνει δηλαδή ο καθένας τι ακολουθεί.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι στα δημόσια σχολεία φτάνουν 15.000 μαθητές λιγότεροι. Από αυτούς οι 7.000 υπολογίζεται ότι κατευθύνονται στην ιδιωτική εκπαίδευση και οι άλλοι μισοί, στο μεγαλύτερο ποσοστό, έφυγαν από τη χώρα, ενώ υπάρχει και μια θολή εικόνα σε σχέση με τα παιδιά που δεν φτάνουν στο σχολείο. Όλα αυτά μαζί δείχνουν τη νέα πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί στη χώρα. Το δημογραφικό αρχίζει να αποτυπώνεται πλέον στην καθημερινότητα της κοινωνίας και στην οικονομία της χώρας. Οι μισοί μαθητές στα σχολεία θα σημάνουν αργά ή γρήγορα λιγότερα σχολεία και εκπαιδευτικούς. Μικρότερους τζίρους σε επαγγελματίες και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτές τις ηλικιακές κατηγορίες και τομείς.
Οι μισοί μαθητές στο δημοτικό θα γίνουν μισοί στο γυμνάσιο και το λύκειο και ακόμα λιγότεροι στα πανεπιστήμια. Να σημειώσουμε εδώ ότι ο φετινός αριθμός θέσεων στα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας ήταν 69.000, σχεδόν ταυτόσημος με όσα παιδιά θα εισαχθούν φέτος στην Α’ Δημοτικού. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σε 12 χρόνια ο αριθμός των θέσεων που δυνητικά μπορούν να καλυφθούν στα δημόσια πανεπιστήμια θα είναι σχεδόν ο μισός. Αν σε αυτό συνυπολογιστεί και ο αριθμός όσων θα καταλήγουν στα ιδιωτικά πανεπιστημιακά ιδρύματα που δημιουργούνται στη χώρα, τότε θα πρέπει να μιλάμε για 20.000 με 30.000 φοιτητές. Τι θα σημαίνει αυτό για τα περιφερειακά πανεπιστημιακά ιδρύματα μπορεί ο καθένας να το κατανοήσει. Τι αντίκτυπο θα έχει αυτό για την περιφέρεια και την παραπέρα εγκατάλειψή της μπορεί επίσης να το πιθανολογήσει.
Σε τοπικό επίπεδο οι επιπτώσεις θα είναι συγκλονιστικές. Η μείωση των μαθητών στα σχολεία είναι πολύ μεγαλύτερη από τον μέσο πανελλαδικό όρο και οι αριθμοί είναι δραματικοί στις περιοχές εκτός Καλαμάτας. Μέσα στα επόμενα χρόνια ελάχιστα θα είναι τα δημοτικά σχολεία που θα απομείνουν στην επαρχία. Ακόμα και αν δεν μείνουν τα μισά, ακολουθώντας τον ρυθμό μείωσης των μαθητών και κρατηθούν ανοιχτά με «πολιτική απόφαση», θα είναι τουλάχιστον κατά 35% λιγότερα. Ο ρυθμός αυτός θα συνεχιστεί και στις επόμενες βαθμίδες και θα φτάσει στο Πανεπιστήμιο, όπου θα πληγεί πλέον σημαντικά και η Καλαμάτα.
Ο αριθμός των φοιτητών θα μειωθεί σίγουρα δραματικά, αλλά και συνολικά η λειτουργία του Πανεπιστημίου στην Καλαμάτα μέσα στην επόμενη δεκαετία θα τεθεί σε δοκιμασία. Το αν θα κρατηθούν κάποια τμήματα είναι αμφίβολο. Το σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται να υπάρχει ο σημερινός αριθμός φοιτητών και προσωπικού. Η εξέλιξη αυτή θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία αλλά κυρίως στην καθημερινότητα της κοινωνικής ζωής της Καλαμάτας. Όσοι παραβλέπουν αυτή την παράμετρο θα διαπιστώσουν έκπληκτοι ότι αυτό που σήμερα φαντάζει ως ζωντανή πόλη θα μετατραπεί δραματικά.
Σε μία δεκαετία τίποτα δεν θα είναι ίδιο στη δημόσια εκπαίδευση στη χώρα, ενώ η ελληνική επαρχία θα έχει υποστεί ένα ακόμα μεγάλο πλήγμα. Τα αστικά κέντρα της επαρχίας θα μείνουν χωρίς ενδοχώρα αλλά και χωρίς νέους ανθρώπους. Πόλεις όπως η Καλαμάτα, στην καλύτερη περίπτωση, θα ζωντανεύουν ένα Σαββατοκύριακο με ντόπιους και επισκέπτες και θα «βουλιάζουν» το Πάσχα και τον Δεκαπενταύγουστο. Το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η κατάσταση και υπό ποιες συνθήκες καλύτερα να μη το συζητήσουμε, για να μην κορυφωθεί η μελαγχολία.
Στην πορεία του χρόνου και μέσα στην επόμενη δεκαετία οι επιπτώσεις του δημογραφικού στην πραγματική οικονομία και στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας θα είναι δραματικές. Η προβολή στο μέλλον όσων σημαίνει η μείωση των γεννήσεων στην οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα είναι εφιαλτική, ειδικά για την επαρχία. Μιλάμε για άλλα δεδομένα και για άλλη χώρα. Όσο νωρίτερα αυτό γίνει κατανοητό, τόσο πιο γρήγορα θα προχωρήσουν και οι αναγκαίες προσαρμογές. Να σταματήσουμε να κλείνουμε τα μάτια σε αυτό που έρχεται και να κινητοποιηθούμε, ελπίζοντας ότι θα καταφέρουμε να περισώσουμε όσα περισσότερα μπορούμε.

panagopg@gmail.com