Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, αποκαλύπτει το πελατειακό κράτος που σπαταλά πόρους και στερεί ευκαιρίες από τη χώρα και τους πολίτες. Η χρησιμοποίηση πόρων με κριτήριο το ποιος έχει την πολιτική άκρη δεν είναι, βέβαια, σημερινό φαινόμενο. Από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους αυτό συμβαίνει. Το κράτος χρησιμοποιείται ως λάφυρο και, κατά ιστορικές φάσεις, προβάλλεται κάθε φορά το ένα ή το άλλο επιχείρημα.
Η διαχείριση πόρων, από τα προπολεμικά δάνεια και το μεταπολεμικό Σχέδιο Μάρσαλ μέχρι το ΚΠΣ και το Ταμείο Ανάκαμψης, έγινε με όρους παλαιοκομματικούς. Παλαιότερα, τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων άνοιγαν τις πόρτες για το Δημόσιο στη συνέχεια οι Κλαδικές και σήμερα οι συμβάσεις και οι παροχές υπηρεσιών από εταιρείες συμβούλων. Το μεγάλο, βέβαια, κομμάτι της πίτας λάμβαναν οι διαπλεκόμενοι οικονομικοί «επιχειρηματίες» κάθε εποχής, που εκμεταλλεύονταν διασυνδέσεις, κάνοντας δουλειές με το κράτος. Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι η Ελλάδα δεν έχει αστική τάξη με πραγματικούς επιχειρηματίες.
Οι αγροτικές επιδοτήσεις δεν ήταν χρήματα για επενδύσεις, όπως διακινούν διάφοροι «μεταρρυθμισιολόγοι» για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα ήταν, κατά βάση, ενισχύσεις εισοδήματος. Και η αλήθεια είναι ότι βοήθησαν, σε πολλές περιπτώσεις, να βελτιωθεί αισθητά η ποιότητα ζωής των αγροτών της χώρας. Οι επιδοτήσεις στους αγρότες δεν χάθηκαν, λοιπόν, στα νυχτερινά κέντρα, αλλά επειδή χρησιμοποιήθηκαν ως νέο πεδίο άσκησης πελατειακής λειτουργίας και εκμετάλλευσης από τους επιτήδειους του συστήματος. Στα νυχτερινά κέντρα και στα διάφορα άλλα… «σπορ» «έφαγαν» τις επιδοτήσεις αυτοί που παραγοντίζαν και εισέπρατταν χωρίς να δικαιούνται αυτοί που είχαν άκρες για να κάνουν τη δουλειά «χεράτα» και να εκμεταλλεύονται πόρους που έκλεβαν από τους πραγματικούς αγρότες.
Το σκάνδαλο με τις επιδοτήσεις δεν είναι ζήτημα του «βαθέος κράτους», αλλά του παραδοσιακού παλαιοκομματισμού. Αυτού που έστησε και συνεχίζει να στηρίζει πολιτικά τζάκια και δίνει τη δυνατότητα στους γόνους του να παριστάνουν και τους μεταρρυθμιστές. Όταν κάποιος έχει γεννηθεί και μεγαλώσει μέσα στον παλαιοκομματισμό, είναι αστείο να διακηρύσσει την κατάργησή του και, τουλάχιστον, αφελές να πιστεύει κάποιος ότι θα το πραγματοποιήσει. Πολύ απλά γιατί δεν ξέρει τίποτα άλλο να κάνει πέρα από τη διαχείριση ισορροπιών μεταξύ συμφερόντων και την ικανοποίηση αιτημάτων ψηφοφόρων και υποστηρικτών. Αυτό ξέρουν και αυτό πράττουν, γιατί γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι προσδοκίες των πολιτών είναι περιορισμένες και εξαγοράζονται με το αντίστοιχο τίμημα.
Αυτή είναι, δυστυχώς, η πολιτική ζωή και λειτουργία της χώρας από ιδρύσεώς της, και δεν νομίζουμε ότι είναι πολλοί πρόθυμοι να στηρίξουν τη μεταβολή της. Καλύτερη θέση στο τραπέζι διεκδικούν οι περισσότεροι. Υπήρχε η ελπίδα και η προσδοκία ότι, μετά τη χρεοκοπία του 2009 και όσα ακολούθησαν, θα αφήναμε πίσω, ως χώρα, τις πελατειακές σχέσεις και τη λειτουργία με βάση τα πατροπαράδοτα έθιμα, αλλά δυστυχώς επιστρέψαμε ταχύτατα στο πιο σκοτεινό παρελθόν.
Η υπόθεση των υποκλοπών, το δυστύχημα των Τεμπών και τώρα ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν κοινή βάση το πελατειακό κράτος και την παλαιοκομματική λειτουργία. Οι υποκλοπές για να γνωρίζει το κεντρικό σύστημα ποιος μιλάει με ποιον και πού είναι ευάλωτος, ώστε να κινούνται αντίστοιχα τα νήματα. Η μετάταξη του σταθμάρχη στη Λάρισα, που έβαλε στην ίδια τροχιά τα τρένα, ήταν ακόμη ένα «αθώο» ρουσφέτι παλαιοκομματικού τύπου που είχε τραγικές συνέπειες. Οι επιδοτήσεις που χάνονται από τους αγρότες και μοιράζονται σε πελάτες-ψηφοφόρους χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πολιτικού χρήματος αλλά και για την άμεση αγορά πολιτικής ισχύος.
Η χώρα, προφανώς, χρειάζεται να απεγκλωβιστεί από τον νέο κύκλο του παλαιοκομματισμού, αλλά αυτό δεν θα γίνει εύκολα. Η συναλλακτική αντίληψη που κυριαρχεί χρόνια μεταξύ πολιτών και πολιτικών δεν είναι ένα ζήτημα που μπορεί να ξεπεραστεί από τη μία μέρα στην άλλη. Οι σειρήνες του λαϊκισμού είναι θελκτικές και ακούγονται γλυκά στα αυτιά όσων έχουν μάθει να κάνουν τη δουλειά τους με τον γνωστό παραδοσιακό τρόπο. Το σύστημα των πελατών είναι, άλλωστε, ιδιαίτερα ισχυρό, με πλοκάμια παντού, από τον επιχειρηματικό χώρο μέχρι την αυτοδιοίκηση. Το πλέγμα είναι τόσο σφιχτό που πνίγει τα πάντα.
Η χώρα χρειάζεται να απεμπλακεί από τον παλαιοκομματισμό αν θέλει να ανακάμψει και να ξεκολλήσει από τις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Απαιτούνται πραγματικές και ουσιαστικές αλλαγές και όχι επικοινωνιακές μεταρρυθμίσεις για να καλυφθεί πρόσκαιρα το πρόβλημα. Μας έχουν προσπεράσει οι πάντες, γιατί δυστυχώς δεν θέλουμε να αλλάξουμε πραγματικά τίποτα. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Καλή Ανάσταση.
panagopg@gmail.com
