Οι συνήθεις αναλύσεις εξαντλούνται στην ελλειμματική χρηματοδότηση και στο αφήγημα της συνειδητής υποβάθμισης του ΕΣΥ προς όφελος των ιδιωτών. Αν όμως αφήσουμε στην άκρη τις ιδεοληψίες, η αλήθεια είναι πιο πεζή και κυνική. Το ΕΣΥ παραμένει, όπως ακριβώς και ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ένα προνομιούχο πεδίο για πελατειακές σχέσεις. Κανένα κόμμα εξουσίας δεν πρόκειται να «πριονίσει» ένα σύστημα που του επιτρέπει να κάνει ρουσφέτια, περιορίζοντας τη δική του παρέμβαση. Όποιος υποστηρίζει το αντίθετο, είτε αγνοεί προκλητικά την ελληνική πραγματικότητα είτε υπηρετεί σκοπιμότητες περιμένοντας τη σειρά του, για να διαχειριστεί τις ίδιες λίστες και τα ίδια «δικά μας παιδιά».
Ωστόσο, η υποστελέχωση στην επαρχία δεν είναι μόνο ζήτημα μισθού ή κομματισμού. Οι νέοι επιστήμονες αποφεύγουν τις περιφερειακές πόλεις για τους ίδιους λόγους που οι ανειδίκευτοι εγκαταλείπουν τα χωριά: για λόγους πολιτιστικούς και κοινωνικούς. Όταν οι μεγάλες ευρωπαϊκές μητροπόλεις προσφέρουν ένα περιβάλλον που η ελληνική επαρχία αδυνατεί να ακολουθήσει, ο ιδιωτικός τομέας ή η μετανάστευση μοιάζουν με μονόδρομο. Αν σε αυτό το κάδρο προσθέσουμε τις «απέθαντες» πελατειακές σχέσεις και τον τοξικό κομματικό συνδικαλισμό, το εργασιακό περιβάλλον γίνεται απωθητικό για κάθε νέο γιατρό που σέβεται τον εαυτό του. Έτσι και αλλιώς όταν μια κλινική υπολειτουργεί, ο γιατρός μετατρέπεται σε «πολυεργαλείο» εφημεριών. Η σωματική και ψυχική εξάντληση (το γνωστό burnout) δεν εξαγοράζεται με κανένα επίδομα, όσο υψηλό και αν είναι.
Επίσης τα προβλήματα δεν λύνονται με «αγωνιστικές κινητοποιήσεις» που καταλήγουν μέρος του προβλήματος, ούτε με αναλύσεις του περασμένου αιώνα. Πραγματικά βήματα θα γίνουν μόνο αν η πολιτική ηγεσία και η ιατρική κοινότητα αντικρίσουν την πραγματικότητα: Είναι αδύνατη η συντήρηση δεκάδων υγειονομικών μονάδων σε περιοχές με φθίνοντα πληθυσμό. Είναι αδιανόητο η Περιφέρεια Πελοποννήσου, με πληθυσμό σχεδόν μισό εκατομμύριο, να συντηρεί οκτώ νοσοκομεία και τριάντα κέντρα υγείας. Χρειάζονται το πολύ δύο πολυδύναμα νοσοκομεία και ισχυρά κέντρα υγείας στις πρωτεύουσες των νομών. Οτιδήποτε άλλο αποτελεί απλώς συντήρηση μιας ψευδαίσθησης, την ώρα που οι γιατροί θα συνεχίσουν να φεύγουν με τον ίδιο ρυθμό που αδειάζουν τα χωριά μας.
