Το 2026 επιβεβαίωσε από την πρώτη στιγμή ότι έχουμε εισέλθει σε μια νέα ιστορική περίοδο χωρίς σταθερές, όπου το δίκαιο του ισχυρού διαμορφώνει απροκάλυπτα το μέλλον. Η ιστορία έχει δείξει πού οδηγεί η επιβολή του δίκιου των όπλων, όμως οι μεταπολεμικές ισορροπίες έχουν πλέον καταρρεύσει. Οι κοινωνίες, έχοντας ξεχάσει τα δεινά του προηγούμενου πολέμου, υπνοβατούν και ακολουθούν ηγεσίες που πωλούν εθνικοπατριωτισμό και εχθροπάθεια απέναντι στους αδύναμους και τους διαφορετικούς, οδηγώντας αναπόφευκτα σε νέα σύγκρουση.
Η αρχή έγινε με τη Ρωσία και τη λογική του «ζωτικού χώρου», την επιβολή πολιτικών κατευθύνσεων και τη διεκδίκηση εδαφών από ανεξάρτητη χώρα. Συνεχίστηκε με το Ισραήλ και την εξόντωση ενός ολόκληρου λαού στο όνομα της «αντιτρομοκρατίας». Ο πρώτος κύκλος κλείνει με την απαγωγή από τις ΗΠΑ του Μαδούρο και την επιβολή αρεστής κυβέρνησης στη Βενεζουέλα. Κι όμως, όλα αυτά αποτελούν μόνο την αρχή. Επόμενος κρίκος ενδέχεται να είναι η Κίνα με την Ταϊβάν, η οριστικοποίηση των ρωσικών κατακτήσεων στην Ουκρανία, η Κούβα, και ενδεχομένως ακόμη και χώρα της Ε.Ε., με την κατάκτηση της Γροιλανδίας. Εξελίξεις, που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, μετατρέπονται σε ρεαλιστικές προοπτικές.
Σε αυτό το περιβάλλον η χώρα μας βρίσκεται σε εξαιρετικά δυσχερή θέση. Το διεθνές δίκαιο υπήρξε διαχρονικά το βασικό μας στήριγμα και η κεντρική στρατηγική επιλογή για τη διατήρηση της ειρήνης. Όταν όμως μετατρέπεται σε κουρελόχαρτο, τα περιθώρια στενεύουν επικίνδυνα. Μπαίνουμε σε μια περίοδο, όπου ακόμη και η συμμετοχή στην Ε.Ε δεν εγγυάται τα στοιχειώδη, καθώς τα πάντα αναδιατάσσονται με γνώμονα το οικονομικό και γεωπολιτικό συμφέρον ανθρώπων χωρίς στρατηγικό βάθος.
Το 2026 δεν ξεκινά καλά και προοιωνίζεται εξελίξεις που μπορεί να λάβουν διαστάσεις εφιάλτη. Σε μια εποχή γενικευμένων αναταράξεων, ακόμη και χωρίς ένα άμεσο θερμό επεισόδιο στη γειτονιά μας, μια εύθραυστη και απολύτως εξαρτημένη οικονομία, όπως η ελληνική, μπορεί να αποσταθεροποιηθεί από μια κακή χρονιά στον τουρισμό. Σε συνθήκες ακραίας αβεβαιότητας δεν υπάρχουν περιθώρια για λάθη. Κι όμως, στον δημόσιο λόγο -και δυστυχώς στη συλλογική αντίληψη- όλα παρουσιάζονται ως εύκολα, διαχειρίσιμα και αυτονόητα.
Ας ελπίσουμε ότι, για μία ακόμη φορά, θα περάσουμε ξυστά από τον γκρεμό και θα βρεθούμε -από συγκυρία περισσότερο παρά από σχέδιο- στη σωστή πλευρά της ιστορίας. Δηλαδή, με τους νικητές του νέου μοιράσματος του κόσμου.
panagopg@gmail.com
