Η ιστορία με τα «πράσινα» και τα «γαλάζια» καφενεία είναι σχετικά πρόσφατη, όπου οι κομματικοί ομοϊδεάτες συγκεντρώνονταν μόνο στο δικό τους καφενείο, το οποίο ήταν κατάλληλα διακοσμημένο με φωτογραφίες, αφίσες και συνθήματα, δηλωτικών του κομματικού προσανατολισμού.
Το κομματικό καφενείο αποτελούσε τον χώρο έκφρασης ενός ακραίου φανατισμού, πολύ συχνά κομματικού μίσους και διαχωρισμού των πολιτών σε φίλους και εχθρούς. Ηταν το στρατηγείο των κομματικών μηχανισμών, ο χώρος για την εμπέδωση και τη διάχυση της προπαγάνδας «μαύρου» και « άσπρου», « φωτός» και «σκότους». Κι αυτό συνέβαινε με ιδιαίτερη ένταση στα χωριά μας, αλλά και στα αστικά κέντρα, όπου συχνά οι κομματικές συγκρούσεις, λεκτικές και όχι μόνο, ήταν σύνηθες φαινόμενο.
Το κομματικό καφενείο υπήρξε μελανή σελίδα στην πολιτική μας ιστορία, γιατί οδήγησε στον ακραίο κομματισμό, το διχασμό, την αποξένωση, όπως και στον εξοβελισμό της ορθής κρίσης αλλά και της δυνατότητας για δημιουργική κριτική. Επιπλέον, επέβαλε και έδωσε ψευδοϊδεολογικό περιεχόμενο στο κομματικό κράτος, την πελατειακή σχέση και το ρουσφέτι, που αποτελούσαν και ακόμα αποτελούν τη γάγγραινα του πολιτικού μας συστήματος.
Δεν θα ήταν καθόλου υπερβολικός ο ισχυρισμός ότι η εποχή των κομματικών καφενείων και της «ποδοσφαιροποίησης» της πολιτικής μας ζωής ως έκφραση του ακραίου λαϊκισμού συνδέονταν με την κατασπατάληση των ευρωπαϊκών αλλά και των εθνικών πόρων, τον υπερδανεισμό της χώρας, αλλά και την χρεωκοπία μας, που είχε ως αποτέλεσμα τα μνημόνια και το διεθνή μας εξευτελισμό.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, τα καφενεία στα χωριά, κομματικά και μη, έκλεισαν λόγω μετανάστευσης ή του δημογραφικού προβλήματος και στις πόλεις αυτά αντικαταστάθηκαν από τις καφετέριες και τα Bar. Η πολιτική μας συμπεριφορά και γενικότερα η πολιτική εικόνα της χώρας σήμερα είναι διαφορετική -δυστυχώς όχι καλύτερη- σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Στη συγκεκριμένη μεταβολή ρόλο διαδραμάτισε η υπερπληροφόρηση με τα πολλά τηλεοπτικά κανάλια και κυρίως με το διαδίκτυο, το οποίο έχει μετατραπεί στο σύγχρονο και το ανεξέλεγκτο « καφενείο».
Καταλυτικός όμως υπήρξε ο ρόλος των μνημονίων, όπως και της εναλλαγής όλων των κομμάτων στην κυβερνητική εξουσία, που οδήγησε σε εξασθένιση των ιδεολογιών, τη διάψευση μύθων, την απογοήτευση, την αδιαφορία, τον ατομισμό και την πολιτική παραίτηση, στην ισοπεδωτική λογική «τίποτα δεν γίνεται» ή «όλοι ίδιοι είναι».
Σήμερα, η πολιτική και η σύγκρουση γίνεται τηλεοπτικά, η τοξικότητα και η ρητορική φανατισμού κυριαρχεί στο διαδίκτυο και η πολιτική προπαγάνδα και η επίδραση των αλγορίθμων στην πολιτική σκέψη αποτελούν τα εργαλεία της αποτελεσματικής χειραγώγησης.
Όμως, η κυριαρχία του φανατισμού και των συγκρούσεων στη Βουλή, τα τηλεοπτικά κανάλια και το διαδίκτυο δε σημαίνει ότι αυτή μεταφέρεται και παρασύρει τον απλό άνθρωπο και την κοινωνία, όπως γίνονταν στο παρελθόν, με τα κομματικά καφενεία. Ο καθημερινός άνθρωπος σήμερα ασχολείται με τα προβλήματά του και αδιαφορεί ακόμα και για τη συμμετοχή του στις εκλογές, όπως αποδείχθηκε στην τελευταία πολιτική αναμέτρηση. Μάλιστα, η αδιαφορία για τα πολιτικά θέματα είναι εντονότερη στις νέες γενιές και αυτό συνδέεται με την αβεβαιότητα για το μέλλον τους και τις αποδεδειγμένες ευθύνες διαχρονικά των πολιτικών.
Συμπερασματικά, ενώ ο κομματικός φανατισμός υπήρξε και εξακολουθεί να είναι καταστροφικός για τον τόπο μας, η εδραίωση της πολιτικής του διαλόγου, των επιχειρημάτων και της δημιουργικής κριτικής αποτελεί σήμερα το ζητούμενο και την προϋπόθεση για την αναγκαία και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
pan.e.nikas@gmail.com
