Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Ζούμε, άλλωστε, σε μια ήσυχη χώρα. Μια χώρα όπου δεν γίνονται υποκλοπές, μόνο… παρεξηγήσεις σήματος. Τα τηλέφωνα δεν παρακολουθούνται, απλώς επιδεικνύουν μια αξιοθαύμαστη κοινωνικότητα. Θέλουν να μοιράζονται. Να ακούγονται. Από περισσότερους του ενός. Δημοκρατία είναι αυτό, κοινωνικοποίηση λέγεται και όχι παρακολούθηση.
Κι αν, κατά σύμπτωση, καταγράφονται συνομιλίες υπουργών, ανώτατων στρατιωτικών ή κρατικών αξιωματούχων, δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή εκδοχή διαφάνειας: τόσο διάφανη, ώστε τελικά τα γνωρίζουν όλοι , εκτός από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους. Ίσως γιατί δεν καίγονται να μάθουν. Ή, πιο σωστά, δεν καίγονται όλοι.
Ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός έσπευσε να μας καθησυχάσει. Απέρριψε μετά βδελυγμίας κάθε υπόνοια κατασκοπίας. Όχι επειδή απέκλεισε το ενδεχόμενο παρακολούθησης, αλλά επειδή φρίττει στην ιδέα ότι θα μπορούσε να θεωρηθεί επικίνδυνη για την εθνική ασφάλεια. Λογικό. Σε μια χώρα όπου το πρόβλημα δεν είναι τι συμβαίνει, αλλά πώς ερμηνεύεται.
Και όμως, η πραγματικότητα έχει μια ενοχλητική επιμονή. Το 2021, δύο κορυφαίοι υπουργοί , Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών, ταξιδεύουν στο Ριάντ. Διαπραγματεύονται και υπογράφουν μια κρίσιμη διακρατική συμφωνία , με τη Σαουδική Αραβία, μια συμφωνία με ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής. Με βάση αυτή τη συμφωνία, η Ελλάδα αποστέλλει συστοιχία αντιαεροπορικών Patriot στη Σαουδική Αραβία, αποσύροντάς την από τον εθνικό σχεδιασμό αεράμυνας. Οι συζητήσεις, των δύο κορυφαίων υπουργών με την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας είναι υψηλής διαβάθμισης. Με την αυτονόητη ένδειξη: άκρως απόρρητες, αφού εμπίπτουν στον ευαίσθητο χώρο της Ασφάλειας.
Και κάπου εκεί, αυτές οι συνομιλίες καταγράφονται. Διαρρέουν. Κυκλοφορούν. Αλλά , δεν υπάρχει πρόβλημα.. Ούτε εγείρονται ερωτήματα, όπως ποιος και γιατί, έδωσε εντολή παρακολούθησης των συζητήσεων των δυο υπουργών και μάλιστα σε ιδιωτική εταιρεία, η οποία ενημέρωσε την Εθνική υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ ή ΚΥΠ). Όλα είναι κανονικά.
Στο περιθώριο της «κανονικότητας», εμφανίζεται μια ιδιωτική εταιρεία παρακολουθήσεων με διεθνείς διασυνδέσεις. Επικεφαλής, ένας απόστρατος αξιωματικός του Ισραήλ, γνώστης, λένε, των μυστικών υπηρεσιών. Καταδικάζεται πρωτοδίκως. Και αντιδρά. Όχι απλώς αντιδρά: προειδοποιεί. Αν η καταδίκη επιβεβαιωθεί, θα μιλήσει. Θα «κελαηδήσει», όπως λέγεται στην αγορά εκείνων που εμπορεύονται εργαλεία παρακολούθησης σε κρατικές υπηρεσίες.
Παρεμπιπτόντως, οι υπηρεσίες αυτές λειτουργούν υπό την αιγίδα του πρωθυπουργικού γραφείου. Παρεμπιπτόντως, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δηλώνει στη Βουλή ότι ουδέν γνώριζε. Και, βεβαίως, καταδικάζει απερίφραστα κάθε απόπειρα παράνομης παρακολούθησης.
Και κάπου εδώ, το ερώτημα παύει να είναι νομικό ή πολιτικό. Γίνεται απλώς λογικό: Όταν συνομιλίες υπουργών Άμυνας και Εξωτερικών καταγράφονται και «διαρρέουν», όταν κρίσιμες εξοπλιστικές διαπραγματεύσεις «ακούγονται» εκτός αιθουσών, όταν ιδιωτικές εταιρείες φαίνεται να προσεγγίζουν κρατικά μυστικά, αν αυτό δεν συνιστά υπόνοια κατασκοπίας προς διερεύνηση, τότε τι ακριβώς είναι; Κανονικότητα; Ατυχία; Ή μια ακόμη «παρεξήγηση» που λύθηκε με μια αρχειοθέτηση; Ίσως, τελικά, το πραγματικό πρόβλημα να μην είναι ποιος ακούει ποιον. Αλλά ποιος σιωπά, ό,τι κι αν ακούσει.
Διότι σε μια δημοκρατία, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα.
Και όταν ένας άνθρωπος με γνώση του αντικειμένου δηλώνει δημόσια ότι ένα λογισμικό όπως το Predator διατίθεται «μόνο σε κράτη και κρατικές υπηρεσίες», δεν εκφράζει άποψη, διατυπώνει ισχυρισμό με θεσμικό βάρος.
Έναν ισχυρισμό που δεν αντέχει τη σιωπή, αλλά απαιτεί απαντήσεις:
Ποιοι το προμηθεύτηκαν;
Με ποιες διαδικασίες;
Με ποιες εγκρίσεις;
Εναντίον ποιων χρησιμοποιήθηκε; Και γιατί....
Και εν τέλει, πολύ φοβάμαι , ότι το πρόβλημα δεν είναι οι υποκλοπές. Είναι ότι δεν προκαλούν πια θόρυβο. Η δημοκρατία δεν απειλείται όταν μας ακούνε, απειλείται όταν συνηθίζουμε ότι μας ακούνε.
