Από την Ουκρανία έως τα Στενά του Ορμούζ, οι πόλεμοι, η ενεργειακή αστάθεια και οι μεταβαλλόμενες συμμαχίες δοκιμάζουν τις αντοχές της χώρας , ενώ η αναθεωρητική πίεση στην Ανατολική Μεσόγειο, από Τουρκία και Ισραήλ, συναντά ένα ελληνικό πολιτικό σύστημα με εμφανή θεσμική φθορά και επικίνδυνη στρατηγική ανεπάρκεια.
Η συζήτηση στη Βουλή για το Κράτος Δικαίου δεν υπήρξε απλώς μια ακόμη θεσμική αντιπαράθεση. Υπήρξε ένας καθρέφτης και το είδωλο ήταν ανησυχητικό. Όχι μόνο για την ποιότητα της δημοκρατικής λειτουργίας, αλλά κυρίως για τη χρονική συγκυρία στην οποία εκτυλίχθηκε: σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα βρίσκεται εκτεθειμένη σε πολλαπλές, ταυτόχρονες γεωπολιτικές πιέσεις, που υπερβαίνουν κατά πολύ τα εσωτερικά της όρια.
Την ώρα που το πολιτικό σύστημα αναλώνεται σε αντανακλαστικές συγκρούσεις, δύο πόλεμοι αναδιατάσσουν τη διεθνή τάξη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, με τη συνεχιζόμενη φθορά μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, έχει μετατρέψει την ενεργειακή ασφάλεια σε στρατηγικό όπλο, επηρεάζοντας άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία και κατ’ επέκταση την ελληνική. Παράλληλα, η εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή κλονίζεται: η σύγκρουση Ισραήλ – Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι διαρκείς εντάσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, και η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ συνθέτουν ένα εκρηκτικό γεωστρατηγικό περιβάλλον.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Κάθε διατάραξη εκεί μεταφράζεται σε άμεση αύξηση του κόστους ενέργειας, σε πληθωριστικές πιέσεις και σε δημοσιονομική ασφυξία για χώρες όπως η Ελλάδα. Και όλα αυτά, ενώ η Ευρώπη επιταχύνει την απεξάρτησή της από ρωσικούς υδρογονάνθρακες, γεγονός που αναβαθμίζει τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και εντείνει τους ανταγωνισμούς με περιφερειακές δυνάμεις, πρωτίστως την Τουρκία, η οποία επενδύει συστηματικά στη στρατιωτική ισχύ και στον αναθεωρητισμό.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια εσωτερικής αποσταθεροποίησης. Κι όμως, αυτό ακριβώς εξέπεμψε η εικόνα από την πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή: μια κυβέρνηση που αμύνεται επικοινωνιακά, μια αντιπολίτευση που καταγγέλλει χωρίς στρατηγικό βάθος, και ένα πολιτικό σύστημα που μοιάζει να υποτιμά το εύρος των προκλήσεων. Όταν η λογοδοσία εκφυλίζεται σε επικοινωνία, η δημοκρατία αποδυναμώνεται. Και όταν οι θεσμοί αποδυναμώνονται, η γεωπολιτική ευαλωτότητα πολλαπλασιάζεται.
Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι στρατηγικό και υπαρξιακό. Διότι η ισχύς μιας χώρας δεν μετριέται μόνο με εξοπλισμούς ή συμμαχίες, αλλά και με τη θεσμική της συνοχή, την αξιοπιστία της ηγεσίας της και την ικανότητά της να χαράσσει μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, με ευρύτερες συναινέσεις και με την λαϊκή στήριξη και αποδοχή.
Η Βουλή πρέπει να αποδεικνύει ότι είναι ο Ναός της Δημοκρατίας και οφείλει να λειτουργεί ως πυλώνας σταθερότητας, σοβαρότητας και εθνικής αυτογνωσίας.
Η αλαζονεία της εξουσίας δεν είναι πολιτικό ελάττωμα. Είναι θεσμική απειλή. Η ανεπάρκεια της αντιπολίτευσης δεν είναι απλώς αδυναμία. Είναι συνενοχή στο αδιέξοδο.
Η γεωπολιτική αστάθεια
Είναι σαφές ότι βρισκόμαστε σε φάση επικίνδυνης ισορροπίας. Ένα τυχαίο ή ελεγχόμενο επεισόδιο στα Στενά, μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση με άμεσες συνέπειες στην παγκόσμια ενέργεια και ναυσιπλοΐα. Πρόκειται για στρατηγικό «σημείο ανάφλεξης» με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Κάθε αποσταθεροποίηση στα Στενά του Ορμούζ μεταφράζεται άμεσα σε αύξηση τιμών ενέργειας, διαταραχή εφοδιαστικών αλυσίδων και πίεση στις οικονομίες της Ευρωπαϊκή Ένωση, που είναι και από θύματα της γεωενεργειακής κρίσης και των επιπλοκών στα Στενά του Ορμούζ.
Ο ναυτικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί παγκόσμιο γεωενεργειακό «έμφραγμα», εκτινάσσοντας τις τιμές πετρελαίου και LNG. Η Ευρώπη πλήττεται άμεσα, με τις τιμές φυσικού αερίου να καταγράφουν άλμα λόγω της αβεβαιότητας στον εφοδιασμό, απειλώντας τη βιομηχανική παραγωγή. Η κρίση ευνοεί στρατηγικά τη Ρωσία, η οποία αποκομίζει υπερκέρδη από τις αυξημένες διεθνείς τιμές των ενεργειακών προϊόντων, αντισταθμίζοντας τις κυρώσεις. Ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αποδεσμεύει στρατηγικά αποθέματα για σταθεροποίηση, η ναυσιπλοΐα στο ναδίρ και τα δυσθεώρητα ασφάλιστρα κινδύνου κλονίζουν τη διεθνή οικονομία. Η κρίση καθιστά την ενεργειακή απεξάρτηση επιτακτική, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατρέπουν την ενέργεια σε όπλο, ενισχύοντας τα ταμεία της Μόσχας και πυροδοτώντας νέο κύμα πληθωρισμού στην Ε.Ε.
Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Τουρκία
Η απόφαση της Ιταλίας να «παγώσει» τη στρατιωτική συμφωνία με το Ισραήλ αντανακλά τη περιφερειακή ρευστότητα και ανασφάλεια.
Στο ερώτημα, αν η Ελλάδα, μπορούσε να ακολουθήσει το παράδειγμα της Ιταλίας, η απάντηση, είναι μάλλον αρνητική.
Η αμυντική συμφωνία της Ελλάδας με το Ισραήλ έχει στρατηγικό βάθος και επιχειρησιακή αξία, ενώ η τριμερής Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ παραμένει ενεργός πυλώνας αποτροπής και αντιαεροπορικής προστασίας της ανατολικής Μεσογείου συμπεριλαμβανομένων της Κύπρου, της Κρήτης (Σούδα) και του Ισραήλ.
Η ελληνική διπλωματία εκτιμά, ότι η τριμερής στρατιωτική συμφωνία Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ δεν αποτελεί απλώς ένα σχήμα συνεργασίας, αλλά κρίσιμο γεωστρατηγικό ανάχωμα απέναντι στην αναθεωρητική πίεση της Τουρκίας σε ΑΟΖ, ενεργειακούς σχεδιασμούς και θαλάσσιες ζώνες. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ασύμμετρες απειλές επηρεάζουν πλέον ευθέως τη ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή ασφάλεια, η Ανατολική Μεσόγειος παύει να είναι περιφέρεια και μετατρέπεται σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού υψηλής έντασης.
Οι δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν, δεν είναι ρητορική υπερβολή. Εντάσσονται σε μια συνεκτική στρατηγική αμφισβήτησης κάθε αρχιτεκτονικής συνεργασίας που δεν ελέγχεται ή δεν εξυπηρετεί τα τουρκικά \συμφέροντα. Η προσπάθεια απονομιμοποίησης της τριμερούς Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ ως «πηγής αστάθειας» είναι στην πραγματικότητα αντανάκλαση του φόβου της Άγκυρας απέναντι σε ένα πλέγμα συνεργασιών που περιορίζει την αναθεωρητική της εμβέλεια.
Σε αυτό το ρευστό και εύφλεκτο περιβάλλον, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργεί αποσπασματικά. Η γεωπολιτική πίεση δεν θα μειωθεί , θα ενταθεί. Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επηρεαστούμε, αλλά αν διαθέτουμε τη στρατηγική βούληση, τη θεσμική αντοχή και την εθνική ενότητα για να αντέξουμε. Πρόκειται για υπαρξιακή απειλή...
