Τα επιτόκια με τα οποία σήμερα δανείζουν οι τράπεζες τα φυσικά πρόσωπα και τις επιχειρήσεις διακρίνονται σε κυμαινόμενα και σταθερά. Το κυμαινόμενο επιτόκιο αποτελείται από το επιτόκιο βάσης συν το περιθώριο, ενώ το σταθερό επιτόκιο παραμένει αμετάβλητο για όλη την περίοδο προσδιορισμού του.
Κυμαινόμενο επιτόκιο
Στην Ελλάδα, το κυμαινόμενο επιτόκιο βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο Euribor, το οποίο αποτελεί τον επίσημο και διαφανή δείκτη αναφοράς για τα περισσότερα δάνεια επί του οποίου προστίθεται το περιθώριο.
Το Euribor είναι το επιτόκιο με το οποίο οι ευρωπαϊκές τράπεζες δανείζουν χρήματα μεταξύ τους. Ανανεώνεται καθημερινά και αποτελεί βασικό δείκτη αναφοράς για δάνεια, στεγαστικά, επιχειρηματικά και καταναλωτικά. Υπάρχουν διάφορες διάρκειες Euribor (1 ,3 , 6 μ, 12 μήνες), με το Euribor 3μήνου και 6μήνου να χρησιμοποιούνται συχνότερα στα δάνεια.
Το Euribor προσδιορίζεται από την πολιτική επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), τις προσδοκίες για την πληθωρισμό, τις συνθήκες ρευστότητας που επικρατούν στην τραπεζική αγορά, τις μακροχρόνιες συνθήκες που προβλέπονται για την Ευροζώνη και τις προσδοκίες της αγοράς για μελλοντικές κινήσεις της ΕΚΤ
Το περιθώριο (spread) σε ένα κυμαινόμενο επιτόκιο είναι το “σταθερό κομμάτι” που προστίθεται πάνω στο Euribor. Αντικατοπτρίζει το κέρδος και τον κίνδυνο που αναλαμβάνει η τράπεζα και καθορίζεται κυρίως από τον κίνδυνο του δανειολήπτη, το κόστος χρηματοδότησης της τράπεζας και τις συνθήκες της αγοράς

Σταθερό επιτόκιο

Το σταθερό επιτόκιο παραμένει ίδιο για όλη τη διάρκεια που έχει συμφωνηθεί (π.χ. 3, 5, 10, 20 χρόνια) και δεν επηρεάζεται από τις αυξομειώσεις του Euribor.
Η τιμή συνδέεται με τις αποδόσεις των μακροχρόνιων κρατικών ομολόγων και επηρεάζεται από το κόστος δανεισμού κάθε τράπεζας, τις προσδοκίες για τα μελλοντικά επιτόκια ΕΚΤ, τον κίνδυνο του μέσου δανειολήπτη, την διάρκεια του σταθερού επιτοκίου και τον ανταγωνισμό μεταξύ των τραπεζών.
Τα πλεονεκτήματα ενός σταθερού επιτοκίου είναι ότι είναι απόλυτα προσδιορισμένη η δόση πληρωμής, υπάρχει προστασία από μελλοντικές αυξήσεις, ταιριάζει σε    σταθερά εισοδήματα και παρέχει ασφάλεια και σταθερότητα.
Τα μειονεκτήματα είναι ότι δεν υπάρχει όφελος από πιθανές μελλοντικές μειώσεις και ότι ενδέχεται να υπάρχει επιβάρυνση σε πρόωρη εξόφληση του δανείου.

Σημερινές συνθήκες

Τα σταθερά επιτόκια παραμένουν σήμερα χαμηλότερα από τα κυμαινόμενα, καθώς οι αγορές εξακολουθούν να προεξοφλούν ότι η ΕΚΤ θα ξεκινήσει μειώσεις μέσα στους επόμενους μήνες. Η εικόνα αυτή μπορεί να αλλάξει, αν η γεωπολιτική ένταση παραταθεί και δημιουργήσει νέες πιέσεις στις τιμές. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο αναταράξεων στις αγορές και ενισχύει την αβεβαιότητα για την πορεία του πληθωρισμού, αναγκάζοντας την ΕΚΤ να υιοθετήσει πιο προσεκτική στάση ως προς την πολιτική που θα ακολουθήσει στα επιτόκια του άμεσου μέλλοντος.
Τα επιτόκια αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία της οικονομίας και τις αποφάσεις δανεισμού τόσο των νοικοκυριών όσο και των επιχειρήσεων. Η επιλογή μεταξύ κυμαινόμενου και σταθερού επιτοκίου δεν είναι απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά συνδέεται άμεσα με τις προσδοκίες για την πορεία της οικονομίας, τον πληθωρισμό, τη νομισματική πολιτική και το επίπεδο κινδύνου που είναι διατεθειμένος να αναλάβει ο δανειολήπτης. Το παρόν κείμενο επιχειρεί να παρουσιάσει με απλό και κατανοητό τρόπο τα βασικά χαρακτηριστικά των επιτοκίων που εφαρμόζονται σήμερα στην Ελλάδα, τον ρόλο του Euribor και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, καθώς και τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε επιλογής, λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.