Οπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο, μεταξύ άλλων: «Ο βίος και η πολιτεία του Πέτρου Σωκράτους Κόκκαλη συνιστούν ένα πολυσχιδές και ιδιαίτερα γοητευτικό πεδίο ιστορικής ανασύνθεσης, όπου η προσωπική διαδρομή διαπλέκεται αρμονικά με τις μεγάλες τομές του 20ού αιώνα. Η ευρωπαϊκή του παιδεία και ο πληθωρικός κοσμοπολιτισμός του συγκρότησαν μία προσωπικότητα ανοικτή στις ιδέες και τις προκλήσεις της εποχής, εμφορούμενη από υψηλά ιδανικά, επιστημονική πειθαρχία και βαθιά κοινωνική ευαισθησία. Η ενεργός εμπλοκή του στον Εθνικό Διχασμό και αργότερα στον Εμφύλιο Πόλεμο αναδεικνύει έναν άνθρωπο, που δεν περιορίσθηκε στη θεωρητική ενατένιση των γεγονότων αλλά επέλεξε συνειδητά να τοποθετηθεί μέσα στη δίνη της ιστορίας, αναλαμβάνοντας το κόστος των επιλογών του». Τον πρόλογο υπογράφει ο Σωκράτης Πέτρου Κόκκαλης, Πρόεδρος του Ιδρύματος Κόκκαλη, όπου και αναφέρει: «Υπάρχουν άνθρωποι που οι διαδρομές του βίου τους δεν χωρούν εύκολα στον χρόνο της ιστορικής αφήγησης όσο εκτενής και αν είναι η τελευταία, όσο προσεκτικά και αν δομηθεί ο λόγος της ιστορίας. Υπάρχουν άνθρωποι που αντιστέκονται στη γραμμικότητα και απαιτούν να ιδωθούν ως ένα ολοκληρωμένο εσωτερικό σύνολο, ως μία αλληλουχία σιωπών, ρήξεων, συνεχειών και αντοχών. Ενας τέτοιος άνθρωπος υπήρξε για εμένα ο πατέρας μου, ο χειρουργός Πέτρος Σωκράτους Κόκκαλης.
Το ξεκίνημά του από την Αράχωβα με τον πατέρα του τον Σωκράτη, έγκριτο και δεινό κλασικό φιλόλογο, οι ιατρικές σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κατόπιν στο Βερολίνο, τη Ζυρίχη, τη Βέρνη και το Μόναχο, η ακαδημαϊκή του ανέλιξη ύστερα στην Αθήνα και η χειρουργική του ενεργοποίηση δεν συγκρότησαν έναν κόσμο επαγγελματικής επιβεβαίωσης αλλά έναν χώρο καθημερινής δοκιμασίας και κρίσης.
Η βιογραφική αυτή ιχνηλάτηση ανασυνθέτει με ενάργεια τη σταδιακή διαμόρφωση μιας επιστημονικής και πολιτικής συνείδησης, που γεννήθηκε αβίαστα μέσα από τον ανεμοστρόβιλο της εποχής. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Ελληνοϊταλικός και ο συνεπακόλουθος Ελληνογερμανικός, η Κατοχή, η Αντίσταση, η Απελευθέρωση και ο Εμφύλιος δεν υπήρξαν απλώς ιστορικά δεδομένα ή κοινωνικά συμφραζόμενα. Υπήρξαν επώδυνα τραύματα και χαίνουσες πληγές, που μετέβαλαν ριζικά τον τρόπο με τον οποίον ο πατέρας μου αντιλαμβανόταν την ιατρική και εν τέλει την ίδια τη ζωή.
Σταθερή παρουσία αλλά και αξία για τον πατέρα μου και για εμένα προσωπικά υπήρξε η Νίκη Κόκκαλη, η μητέρα μου και η σύντροφός του! Μία μορφή σιωπηλής προσφοράς και καθημερινής ευθύνης, που η ζωή της μπορεί να μην διασταυρώθηκε με τα μεγάλα δημόσια αξιώματα, διασταυρώθηκε όμως με εκείνον, τον πατέρα μου, τον καθοριστικότερο άνθρωπο της ζωής μας, για να διαμορφώσουν από κοινού με ευθύνη και κατανόηση εμένα και την αδελφή μου, την Αυγή. Η ανά χείρας βιογραφία, απότοκος μακράς και επίμονης ιστορικής έρευνας μίας εικοσαετίας και πλέον του Καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Θανάση Χρήστου, δεν είναι απλώς ένα έργο τεκμηρίωσης και ανασύνθεσης. Είναι μία νηφάλια και βαθιά διεισδυτική κατάδυση στον κόσμο ενός ανθρώπου, που έζησε μέσα στις μεγάλες αναταράξεις του σύντομου 20ού αιώνα και επέλεξε συνειδητά σε κάθε νευραλγική καμπή του να στοιχηθεί όχι πίσω από την ασφάλεια της σιωπής αλλά εμπρός από τη ριψοκίνδυνη πλευρά της ευθύνης.
Αν τελικά ο αναγνώστης, μελετώντας το συγκεκριμένο πόνημα αισθανθεί ότι δεν γνώρισε μόνον έναν άνθρωπο αλλά γνώρισε και τον παλμό και τη δυναμική μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου τότε το εγχείρημα του Θανάση Χρήστου δικαιώθηκε. Για μένα πάντως θα έχει δικαιωθεί και κάτι ακόμη πιο βαθύ και πιο λυσιτελές: Η πεποίθηση ότι η μνήμη όταν συναντά παρορμητικά την επιστημονική αλήθεια μπορεί να μετουσιωθεί όχι σε απλό μνημόσυνο αλλά σε γόνιμο και αισιόδοξο αναστοχασμό!”
Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Ο Θανάσης Χρήστου είναι Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Πρόεδρος στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών (Καλαμάτα) του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Γεννήθηκε το 1963 στις Θεσπιές Θηβών, όπου ολοκλήρωσε την εγκύκλια παιδεία του και στη συνέχεια σπούδασε Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία στη Φιλοσοφική Σχολή των Πανεπιστημίων της Θεσσαλονίκης, του Μονάχου και των Αθηνών. Από τον Σεπτέμβριο του 2004 έως σήμερα διδάσκει ανελλιπώς στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου το γνωστικό αντικείμενο της Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας.
Eπίκεντρο των μελετών και των άρθρων του αποτελεί η Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία του Ελληνικού Κράτους (1830 έως σήμερα) και ειδικότερα η συγκρότηση των πολιτικών θεσμών, η ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι ζυμώσεις του φοιτητικού κινήματος, η συγγραφή βιογραφιών σημαντικών προσωπικοτήτων που σημάδευσαν την ελληνική κοινωνία, η ανάδειξη άγνωστων πτυχών της ιστορίας της Κατοχής και της Αντίστασης μέσα από τα γερμανικά αρχεία και η διαμόρφωση των ιδεολογικών ρευμάτων στον μείζονα ελληνικό και ευρωπαϊκό χώρο κατά τον 19ο, τον 20ό και τον 21ο αιώνα.
Το επιστημονικό του έργο απαρτίζεται από μία σειρά μελετών και άρθρων, καθώς επίσης και από τα ακόλουθα βιβλία:
– Κωνσταντίνος Δημητρίου Σχινάς (1801-1857). Η ζωή - το έργο - η εποχή του, Αθήνα 1998
– Από την Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου (1821) έως την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου (1947), Αθήνα 1999
– Τα σύνορα του Ελληνικού Κράτους και οι διεθνείς συνθήκες (1830-1947), Αθήνα 1999
– Προσεγγίσεις στη Νεότερη Ελληνική Ιστορία. Από το Ρήγα Βελεστινλή (1757-1798) έως την εμπλοκή της Ελλάδας στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1940-1941), Αθήνα 2001
– Οι διασταυρούμενες διαδρομές της Βοιωτίας στον αθλητισμό και τον πολιτισμό, Λιβαδειά 2002
– Το Κωπαϊδικό Ζήτημα και οι κοινωνικοί αγώνες για την επίλυσή του (1865-1953). Ο Δημήτριος Γ. Παπασπύρου (1902-1987) και η συμβολή του στη διευθέτηση της Κωπαϊδικής Υπόθεσης, Αθήνα 2002
– Γεώργιος Π. Κρέμος (1839-1926). Ένας κορυφαίος Αραχωβίτης ιστορικός, Αθήνα 2005
– Πολιτικές και κοινωνικές όψεις της Επανάστασης του 1821, Αθήνα 2013
– Ο ρόλος των Νέων στο Μέτωπο, την Κατοχή και την Αντίσταση (1940-1944) - Τα πολιτικοστρατιωτικά τεκμήρια, Αθήνα 2016
– Ο ρόλος των Νέων στο Μέτωπο, την Κατοχή και την Αντίσταση (1940-1944) - Τα διπλωματικά τεκμήρια, Αθήνα 2017
– Πέτρος Σωκρ. Κόκκαλης (1896-1962). Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό, Αθήνα 2019 (1η Έκδοση)
– Πέτρος Σωκράτους Κόκκαλης (1896-1962). Ο αστός επαναστάτης ιατρός από τον αντιβενιζελισμό στο λενινισμό, Αθήνα 2019 (2η Έκδοση)
– Petros Socrates Kokkalis (1896-1962). The bourgeois revolutionary doctor from anti-venizelism to leninism, Αθήνα 2019 (1η Έκδοση)
– Petros Socrates Kokkalis (1896-1962). The bourgeois revolutionary doctor from anti-venizelism to leninism, Αθήνα 2020 (2η Έκδοση)
– Χρονολόγιο της Επανάστασης του 1821. Νοηματοδοτώντας τα χρονικά οροθέσια του αγωνιζόμενου έθνους, Τρίπολη 2021
– Ιχνηλατώντας τη συμβολή της Καλαμάτας και της μεσσηνιακής ενδοχώρας στο έπος της ανεξαρτησίας. Σηματωροί και αγωνιστές του 1821, Καλαμάτα 2021
– Tracing the contribution of Kalamata and Messinia’s heartland to the epic of Independence. Milestones and fighters of 1821, Καλαμάτα 2021
– Αναζητώντας τον ένοχο και επιβάλλοντας την τάξη. Η αστυνομία σε αναζήτηση ρόλου τα χρόνια του αγώνα της ανεξαρτησίας (1821-1830), Αθήνα 2021
– Οι δυνάμεις αστυνόμευσης του ελληνικού κράτους στο μετέωρο βήμα τους προς τη Μικρά Ασία. Αφετηρίες, πρωταγωνιστές και κατακτήσεις (1919-1922), Αθήνα 2022
– Αποκρυπτογραφώντας τον αινιγματικό Φιλικό Στέφανο Ιω. Στεφανόπουλο (1790-1869) στον επαναστατημένο Μωριά του 1821. Τα Απομνημονεύματά του, Αθήνα 2024
– Ποιος δολοφόνησε εν τέλει τον Ιωάννη Καποδίστρια; Το Ημερολόγιο του Γεωργίου Ρηγανά Διοικητή της προσωπικής φρουράς του Κυβερνήτη, Αθήνα 2025
